Welke financiële basiskennis hebben nieuwe raadsleden nodig?
Als nieuw raadslid word je meteen geconfronteerd met begrotingen, jaarstukken en rapportages. De verwachting is dat je hierover meepraat en meebeslist.
Scherpe analyse van financiële basiskennis hebben nieuwe raadsleden nodig op BBV-eisen en praktijkvereisten
Exclusief gefocust op finance in de gemeentelijke sector
Financiële basiskennis hebben nieuwe raadsleden nodig?
Dit onderwerp valt onder de BBV-kaders voor gemeentelijk financieel beheer
Senior financials zijn verantwoordelijk voor de correcte toepassing hiervan
De minimale financiële basiskennis voor raadsleden omvat vijf elementen. Ten eerste: begrijpen hoe de gemeentebegroting is opgebouwd (programma’s, doelstellingen, middelen). Ten tweede: weten wat begrotingsrecht inhoudt en hoe je het uitoefent. Ten derde: de P&C-cyclus kennen en weten wanneer de raad aan zet is. Ten vierde: de verplichte BBV-kengetallen kunnen interpreteren (schuldquote, solvabiliteitsratio, weerstandsratio). En ten vijfde: financiële risico’s herkennen in bestuurlijke stukken. Meer is beter maar met deze vijf elementen kan een raadslid zijn of haar controlerende en kaderstellende rol inhoudelijk invullen. Doelgroep: nieuwe raadsleden die willen weten welke financiële kennis ze moeten opdoen om hun rol goed te vervullen.
Als senior financial of controller ben jij verantwoordelijk voor de correcte toepassing van financiële basiskennis hebben nieuwe raadsleden nodig. Daarvoor is het belangrijk dat je grip houdt op de processen en risico’s tijdig signaleert.
Waar gaat het vaak mis bij financiële basiskennis hebben nieuwe raadsleden nodig?
Te veel willen leren in te korte tijd en kengetallen zien als bijzaak
Nieuwe raadsleden die alles tegelijk willen begrijpen, raken overweldigd. De financiële structuur van een gemeente is complex. Richt je op de essentie: de vijf elementen van de minimale basiskennis. Die zijn voldoende voor een effectieve raadsrol. De BBV-kengetallen zijn verplicht en geven een snel overzicht van de financiële positie van de gemeente. Raadsleden die de kengetallen niet begrijpen, missen een instrument dat ze gratis ter beschikking hebben. Doordat de processen rondom dit niet zijn afgestemd op de BBV-vereisten, ontstaan er fouten die lastig te herstellen zijn. Daardoor loopt de gemeente risico op bevindingen van de accountant die vermijdbaar waren.
Begrotingsrecht niet actief uitoefenen en de accountantsverklaring niet lezen
Sommige raadsleden weten dat ze begrotingsrecht hebben maar oefenen het nooit actief uit. Ze stemmen in met begrotingen zonder alternatieven te overwegen of moties in te dienen. Dat is een gemiste kans voor democratische sturing. De accountantsverklaring bevat de beoordeling van de accountant over de rechtmatigheid en getrouwheid van de jaarrekening. Raadsleden die die verklaring niet lezen, missen een onafhankelijke beoordeling die juist voor de controlerende rol waardevol is. In de praktijk wordt dit vaak te laat gesignaleerd, waardoor correcties steeds moeilijker worden naarmate het jaar vordert. Daarom is het voor senior financials en controllers belangrijk om de interne processen periodiek te toetsen.
Financiële kennis te laat opdoen
Raadsleden die pas in het derde jaar van hun periode een financiële training volgen, hebben twee jaar gemist waarop die kennis had kunnen bijdragen aan hun controlerende rol. Hoe eerder, hoe beter. Omdat financiële kennis te laat opdoen vaak niet structureel is belegd, ontbreekt een duidelijke eigenaar die tijdig actie onderneemt. Daardoor is de gemeente reactief in plaats van proactief, wat risico’s vergroot en herstel bemoeilijkt.
Heb je vragen, of kom je er niet helemaal uit
Ben je benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen of wil je sparren over een concrete financiële uitdaging? We denken graag met je mee en geven je snel duidelijkheid.
De financiële structuur van een gemeente is enorm complex en omvangrijk. Nieuwe raadsleden die de ambitie hebben om direct elk detail, elke begrotingspost en alle comptabele regels te doorgronden, raken onvermijdelijk overweldigd. Dit leidt tot informatie-overload, waardoor de grote lijnen uit het oog worden verloren.
Het is effectiever om te focussen op de essentie: de vijf basiselementen van gemeentelijke financiën (de begroting, de jaarrekening, het begrotingsrecht, de P&C-cyclus en de controlestructuur). Deze minimale basiskennis is ruim voldoende om vanaf dag één een volwaardige en scherpe controlerende rol te spelen.
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten om een vaste set kengetallen op te nemen in de begroting en jaarrekening (zoals de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio en de structurele exploitatieruimte). Raadsleden die deze kengetallen links laten liggen of als ’technische bijzaak’ zien, missen een krachtig instrument dat gratis tot hun beschikking staat.
Kengetallen vertalen honderden pagina’s aan cijfers naar een compact en direct vergelijkbaar dashboard. Ze geven in één oogopslag antwoord op de cruciale vraag: Hoe financieel gezond is onze gemeente nu écht ten opzichte van andere gemeenten?
Om de democratische controle te faciliteren en risico’s uit te bannen, moeten senior financials en controllers de interne processen rondom de informatievoorziening aan de raad periodiek toetsen. Deze gerichte audit waarborgt dat:
-
De financiële stukken en de paragraaf weerstandsvermogen & risicobeheersing (waarin de kengetallen landen) helder, visueel en toegankelijk worden gepresenteerd.
-
Begrotingswijzigingen en mutaties via een waterdichte workflow tijdig aan de raad worden voorgelegd, zodat het begrotingsrecht nooit wordt geschonden.
-
Kennishiaten in de raad proactief worden opgevangen met gerichte, behapbare technische sessies, ver voor de formele P&C-deadlines.
Let’s meet! We horen graag wat je ambities zijn als finance professional. Of stuur een open sollicitatie en dan kijken we samen wat de mogelijkheden zijn.
