Financiële training voor raadsleden: wat moet een nieuw raadslid weten?
Een nieuw raadslid heeft veel te leren. De politieke kant (fractieverhouding, debattechnieken, coalitiepolitiek) is één ding.
Scherpe analyse van financiële training voor raadsleden op BBV-eisen en praktijkvereisten
Exclusief gefocust op finance in de gemeentelijke sector
Wat is financiële training voor raadsleden?
Dit onderwerp valt onder de BBV-kaders voor gemeentelijk financieel beheer
Senior financials zijn verantwoordelijk voor de correcte toepassing hiervan
De gemeenteraad heeft twee financiële rollen: de kaderstellende rol en de controlerende rol. In de kaderstellende rol stelt de raad de begroting vast: hij bepaalt wat de gemeente uitgeeft en waarvoor. In de controlerende rol beoordeelt de raad of het college de begroting correct heeft uitgevoerd, via de jaarrekening, de bestuursrapportages en de accountantsverklaring. Die twee rollen zijn alleen effectief te vervullen als een raadslid de financiële basisprincipes begrijpt: hoe is de begroting opgebouwd, wat is het begrotingsrecht, hoe werkt de P&C-cyclus en hoe lees je een jaarrekening? Zonder die kennis is een raadslid afhankelijk van de toelichting van het college en dat beperkt de onafhankelijke controlerende rol. Doelgroep: nieuwe raadsleden, griffiers die raadsleden ondersteunen en gemeentesecretarissen die het inwerken van raadsleden organiseren.
Als senior financial of controller ben jij verantwoordelijk voor de correcte toepassing van financiële training voor raadsleden. Daarvoor is het belangrijk dat je grip houdt op de processen en risico’s tijdig signaleert.
Waar gaat het vaak mis bij financiële training voor raadsleden?
Financiële stukken niet inhoudelijk kunnen beoordelen en begrotingsrecht niet kennen
Raadsleden die de begroting of jaarrekening niet kunnen lezen, stellen geen kritische vragen. Ze gaan mee met het oordeel van de fractie of de toelichting van het college maar beoordelen de stukken niet zelf. Dat is een gat in de democratische controle. Het begrotingsrecht is het meest fundamentele recht van de raad: het recht om de begroting vast te stellen en daarmee te bepalen waarvoor de gemeente geld uitgeeft. Raadsleden die dit recht niet begrijpen, kunnen het niet effectief uitoefenen. Doordat de processen rondom dit niet zijn afgestemd op de BBV-vereisten, ontstaan er fouten die lastig te herstellen zijn. Daardoor loopt de gemeente risico op bevindingen van de accountant die vermijdbaar waren.
De P&C-cyclus niet kennen en financiële risico’s niet herkennen in bestuurlijke stukken
In de praktijk wordt dit vaak te laat gesignaleerd, waardoor correcties steeds moeilijker worden naarmate het jaar vordert. Daarom is het voor senior financials en controllers belangrijk om de interne processen periodiek te toetsen.
Geen onafhankelijk financieel oordeel kunnen vormen
Raadsleden die volledig afhankelijk zijn van de toelichting van het college, kunnen geen onafhankelijk oordeel vormen. Financiële basiskennis maakt hen een zelfstandige gesprekspartner, niet alleen een toehoorder. Omdat geen onafhankelijk financieel oordeel kunnen vormen vaak niet structureel is belegd, ontbreekt een duidelijke eigenaar die tijdig actie onderneemt. Daardoor is de gemeente reactief in plaats van proactief, wat risico’s vergroot en herstel bemoeilijkt.
Heb je vragen, of kom je er niet helemaal uit
Ben je benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen of wil je sparren over een concrete financiële uitdaging? We denken graag met je mee en geven je snel duidelijkheid.
Wanneer raadsleden de begroting, de voorjaarsnota of de jaarrekening niet zelfstandig kunnen lezen en interpreteren, ontstaat er een direct gat in de democratische controle. In plaats van een kritische, controlerende rol aan te nemen, steunen zij blind op het oordeel van hun fractiespecialist of de geruststellende toelichting van het college van B&W.
Hierdoor vindt er geen onafhankelijke politieke weging plaats van de gemeentelijke prestaties en budgetten. Dit tast de essentie van de duale sturingsfilosofie binnen de lokale overheid aan.
Het begrotingsrecht is het meest fundamentele en krachtige recht dat de gemeenteraad bezit. Het is het exclusieve recht om de begroting (en daarmee de budgetten per programma of taakveld) vast te stellen en te wijzigen via amendementen. Hiermee bepaalt de raad aan de voorkant welke maatschappelijke effecten worden nagestreefd en hoeveel geld daarvoor beschikbaar wordt gesteld.
Raadsleden die de formele spelregels van dit recht — en de daaraan gekoppelde budgettaire autorisatiegrenzen — niet begrijpen, kunnen hun kaderstellende en controlerende taak simpelweg niet effectief uitoefenen. Ze geven onbewust de regie uit handen aan het ambtelijk apparaat en het college.
Om de democratische controle en de rechtmatigheid te waarborgen, moeten senior financials en controllers de interne processen rondom de raadsinformatie en het begrotingsrecht periodiek toetsen. Deze gerichte audit zorgt ervoor dat:
-
De P&C-producten (zoals de programmabegroting) zo worden ingericht dat ze leesbaar, transparant en begrijpelijk zijn voor niet-financials in de raad.
-
Wijzigingen in budgetten en taakvelden via een sluitend proces tijdig ter autorisatie aan de raad worden voorgelegd, ver voor de formele controleperiode.
-
Kennishiaten binnen de raad of commissies tijdig worden gesignaleerd, zodat er proactief technische toelichtingen georganiseerd kunnen worden.
We sturen je maandelijks banen die bij je kunnen passen. Geen spam, alleen wat relevant is.